Pamiętam, nie pamiętam, pamiętasz, nie pamiętasz, krótką masz pamięć… to słowa używane przez nas niemalże każdego dnia. Ale czy zdajemy sobie sprawę, jak ważne to są słowa, jak ważnym jest dbanie o naszą pamięć? Zwracamy uwagę na wiele rzeczy: wygląd, skórę, włosy, kondycję fizyczną… ale nie zdajemy sobie sprawy, że o „pamięci” powinniśmy myśleć od najmłodszych lat. Systematyczny trening w tym obszarze jest o wiele ważniejszy od pójścia do fryzjera czy na zakupy. Dlaczego?
Pamięć… cóż to takiego?
Pamięć to jedna z funkcji naszego umysłu. Jest to umiejętność gromadzenia informacji, zdolność przechowywania, magazynowania oraz ich odtwarzania i wykorzystywania w późniejszym czasie. Jest to proces, który zachodzi w całym mózgu. Nie ma czegoś takiego jak „magazyn wspomnień”. Pamięć to ogromna umiejętność układu poznawczego, dzięki któremu mamy szansę uczenia się nowych rzeczy.
Pamięć jest procesem. Nie jest powiedziane, że „jak nauczysz się czegoś za młodu to w podeszłym wieku będziesz to umiał”. Pamięć to proces dynamiczny i wieloetapowy. Najpierw musimy zakodować informację poprzez zobaczenie, przeczytanie czy usłyszenie. Jak już nasz mózg zarejestruje dana informację następuje proces zapamiętywania.
Mamy dwa rodzaje pamięci:
- pamięć krótkotrwała,
- pamięć długotrwała.
Granica między nimi jest bardzo płynna. Naukowcy Atkinson i Shriffin twierdzą, że pamięć krótkotrwała to tylko 15-30 sekund. Pojemność pamięci krótkotrwałej to ok. 7 elementów. Czyli jeśli uczymy się słówek z języka angielskiego, to „naraz” możemy zapamiętać tylko 7 słówek. Oczywiście zapamiętywanie jest procesem różnym w zależności od wieku, rodzaju prowadzonych treningów. Osoby młode „chłoną nowości jak gąbka”. Osoby starsze muszą korzystać z innych metod, jak np. powtarzanie informacji albo dzielenie wiadomości na kilka krótkich informacji.
Rodzaje pamięci
Jak już ustaliliśmy, pamięć to funkcja mózgu, o którą należy dbać w sposób szczególny. Bez pamięci nie wiedzielibyśmy gdzie jesteśmy, jak się nazywamy, nie potrafilibyśmy wykonać prostych czynności dnia codziennego. Nasz mózg specjalizuje się w zapamiętywaniu różnych informacji również poprzez rożnego rodzaju bodźce. Jest to tzw. doświadczanie zmysłowe.
Możemy wyróżnić:
- pamięć wzrokowa – często mówimy, że jesteśmy „wzrokowcami” czyli zapamiętujemy patrząc i obserwując,
- pamięć słuchowa – tu słuchamy, dokładnie wsłuchujemy się w wypowiadany tekst, zapamiętujemy dźwięki i słowa,
- pamięć dotykowa – zapamiętywanie przez dotyk, rozróżniamy kształt lub np. uścisk dłoni, często stosowana u osób niedowidzących,
- pamięć węchowa – tu uruchamiają się bodźce węchowe, zapamiętujemy zapachy,
- pamięć smakowa – tu zapamiętujemy smaki, a w zasadzie detale smakowe,
- pamięć ruchowa – zapamiętujemy ruchy, jest ona przydatna w tańcu podczas układania choreografii.
Wspomnienia, oglądanie, rozpamiętywanie…to wszystko jest treningiem pamięci
Dlaczego zapominamy?
Nasz mózg może przechowywać niezliczoną ilość informacji, ale ze względu na ograniczoną pojemność pamięci roboczej nie jesteśmy w stanie zapamiętać wszystkiego. Dlatego bardzo ważnym jest dbanie właśnie o ten rodzaj pamięci.
Jak dbać o pamięć?
Otóż tak samo jak o kondycję fizyczną… systematycznie. Są ćwiczenia dla ciała, a są także ćwiczenia dla mózgu, które poprawiają uwagę, koncentrację, logiczne myślenie, spostrzegawczość, czyli szeroko pojęte funkcje poznawcze. To właśnie one są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania pamięci. Tu zalecane są treningi pamięci, których w zależności od zainteresowań jest naprawdę dużo.
Terapia prokognitywna… co to takiego?
Terapia prokognitywna to nic innego jak trening pamięci i funkcji poznawczych. Są różne rodzaje treningów w zależności od potrzeby czy też schorzenia.
Cele terapii prokognitywnej:
- poprawa pamięci,
- poprawa funkcjonowania wzrokowo- przestrzennego,
- poprawa spostrzegania,
- poprawa myślenia,
- stymulowanie procesów poznawczych,
- podtrzymywanie funkcji językowych,
- usprawnianie zdolności nazywania,
- usprawnianie zdolności liczenia,
- usprawnianie pamięci wcześniej przyswojonych informacji,
- poprawa funkcji kojarzenia,
- poprawa funkcjonowania w zakresie czynności dnia codziennego,
- poprawa zdolności rejestrowania, przechowywania i odtwarzania informacji,
- poprawa szybkości myślenia oraz prędkości przetwarzania,
- nabycie umiejętności wyodrębniania bodźców ważnych i tłumienia nieistotnych.
Gra w szachy poprawia koncentrację, pamięć i doskonale organizuje czas wolny.
Jakie ćwiczenia możemy wykonywać, aby poprawić naszą pamięć?
Poniżej przedstawiamy kilka ćwiczeń (najprostszych), które są bardzo pomocne, aby utrzymać mózg w dobrej kondycji:
Ćwiczenie 1.
Proszę dokończyć nazwy zwierząt:
- Ko…
- Kro…
- Kacz…
- Kroko…
- Paj…
- Tyg…
- Świ…
Ćwiczenie 2
Proszę podkreślić właściwy opis podanych słów:
Antybiotyk:
- lek
- środek do dezynfekcji toalet
- napój energetyczny
Ołów:
- duży przyrząd do pisania
- metal ciężki
- powolne zwierzę
Ćwiczenie 3
Proszę dokończyć poniższe przysłowia:
- Komu w drogę…
- Lepiej późno…
- Tonący brzytwy…
Ćwiczenie 4
Proszę ułożyć kilka słów zaczynających się od podanych sylab:
- Tele –
- kre –
- tru –
- gło –
Ćwiczenie 5
Do podanych określeń proszę dopisać słowo o przeciwnym znaczeniu:
- chudy –
- płytki –
- chory –
- prawda –
- mniejszość –
Takich ćwiczeń jest tysiące. Niby banalne, ale dla mózgu, który jest „zaniedbany” to nie lada trudność. Systematyczne wykonywanie ćwiczeń ma ogromne znaczenie. Często stosowane ćwiczenia to odwzorowywanie figur geometrycznych, łączenie kropek. Tu ćwiczymy motorykę małą, ale przede wszystkim koncentrację, spostrzegawczość i zapamiętywanie.
Warto również czytać i opowiadać co się zapamiętało z przeczytanego tekstu. Warto również grać w gry planszowe i w brydża. One wspomagają pamięć, ale wartością dodaną jest budowanie relacji, podniesienie poczucia własnej wartości i miło spędzony czas wśród rodziny czy znajomych.
Głośne czytanie i opowiadanie co zapamiętaliśmy to wspaniały trening pamięci.
Wspaniałymi grami na koncentrację oraz poprawę pamięci są: „Memory” oraz gra o nazwie”5 sekund”. To idealny trening dla naszego mózgu!
Gdzie szukać materiałów do treningu dla mózgu?
Gry planszowe nie stanową problemu, kupimy je w każdej księgarni. Ćwiczenia stymulujące funkcje językową i inne procesy poznawcze są opracowywane są przez psychologów lub w klinikach psychiatrii i neurologii, ale są także dostępne w księgarniach oraz w Internecie.
Zadbajmy o swój mózg, dla siebie, dla rodziny, dla dobrej jakości życia w podeszłym wieku. Warto poświęcić systematycznie czas każdego dnia, a efektem będzie dobra pamięć do późnej starości.
No Comments